﴿بسم الله الرحمن الرحیم﴾
مهمانان عالیقدر، آقای جیلز لور (Mr Giles lever) شارژدافر محترم سفارت بریتانیا در کابل، دیپلمات ها، شخصیت های دولتی و غیر دولتی، اصحاب رسانه و نهادهای رسانه ای و خبرنگاری، خانم ها و آقایان! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته.

در ابتدا روز جهانی آزادی مطبوعات را به همه رسانه ها و خبرنگاران در سطح جهان و مخصوصا به خبرنگاران فداکار و شجاع افغانستان تبریک می گویم و از سفارت بریتانیا در کابل تشکر می کنم که به این مناسبت این محفل با شکوه را برگزار کرده است. برگزاری این محفل در واقع حمایت از آزادی بیان در افغانستان و احترام به خبرنگاران و رسانه های افغانستان است.

لازم است در آغاز از سازمان با افتخار یونسکو که یک سازمان جهانی علمی، آموزشی و فرهنگی است نیز تشکر کنم که در سوم ماه می ۱۹۹۱ اعلامیه ای را در باره «ارتقای آزادی مطبوعات در دنیا» در شهر ویندهوک پایتخت نامیبیا به تصویب رسانید و از مجمع عمومی سازمان ملل متحد تقاضا کرد که این روز به نام روز آزادی مطبوعات نامیده شود و مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز در ۲۰ دسامبر ۱۹۹۳ میلادی در چهل و هشتمین اجلاس خود طی مصوبه ۴۳۲/۴۸، روز سوم ماه می هر سال را به‌عنوان «روز جهانی آزادی مطبوعات» اعلام کرد و بعد از آن هر ساله از این روز در سرتاسر جهان گرامیداشت به عمل می آید.

همچنین در ابتدای سخن گرامی می دارم مقام بلند همه مبارزان راه آزادی مخصوصا خبرنگاران هموطن خود را که در طول این سال های درد و رنج و مبارزه، در راه آزادی بیان و اطلاع رسانی به مردم مبارزه کردند و جان های شیرین خود را در این راه قربانی ساختند مخصوصا ده تن خبرنگاری که در دهم ثور سال گذشته در یک حمله انتحاری در منطقه شش درک کابل جان باختند و دیروز از اولین سالگرد شهادت آنان تجلیل به عمل آمد. یاد همه شهدای راه آزادی بیان و شهدای نیروهای دفاعی و امنیتی افغانستان گرامی باد!

امروز اول ماه می (۱۱ ثور) روز جهانی کارگر است. کارگران در سطح جهان زحمت کش ترین طبقه و شریف ترین انسان ها هستند و چرخ عظیم تولید و صنعت و ترقی و سازندگی به دست توانمند آنان می چرخد. این روز را به همه کارگران جهان مخصوصا به کارکنان، کارگران و کارآفرینان افغانستان تبریک می گویم.

حضار گرامی!
رسانه گری یک نوع مبارزه در راه آزادی و دموکراسی است:
رسانه گری در عین این که یک کار مقدس است و هدف از آن اعتلای فکری و فرهنگی جامعه و بلند رفتن میزان دانایی و آگاهی مردم است، یک نوع مبارزه سخت سیاسی نیز هست. به همین جهت اکثر مبارزان دنیا خود رسانه گر و اهل مطبوعات بوده اند و یا اکثر ژورنالیست ها در حقیقت مبارزان سیاسی نیز بوده اند که در راه اهداف بلند انسانی مخصوصا برای آزادی سیاسی و آزادی بیان مبارزه کردند و چه بسا جان خود را در این راه از دست دادند.

آزادی بیان نماد وجود دموکراسی و آزادی در جامعه است. نقطه مقابل آزادی، استبداد و خودکامگی است. نظام های دیکتاتوری و خودکامه به هیچ صورت آزادی را بر نمی تابند و آن را مغایر اقتدار و حاکمیت خود می پندارند. دانشمندان حقوق و سیاست گفته اند که وجود دموکراسی در یک جامعه هفت شرط دارد؛ یعنی هفت موضوع، شرایط ضروری برای انتقال از جامعه اقتدارگرا به جامعه دموکراتیک است که در میان این هفت شرط مهم ترین آن ها آزادی بیان است؛ یعنی این که تمام شهروندان حق داشته باشند که در مورد مسایل سیاسی نظریات خود را آزادانه و بدون ترس از مجازات ابراز نمایند و واقعا اگر آزادی بیان نباشد، انتخابات عادلانه و منصفانه و آزادی در رأی دادن و کاندید شدن هم وجود نخواهد داشت و همچنین اگر آزادی بیان نباشد، زمینه فعالیت آزاد سیاسی و تأسیس احزاب و سازمان های سیاسی هم فراهم نمی شود.

آزادی بیان در افغانستان:
آزادی بیان در افغانستان نیز فراز و فرودهای زیاد و مسیر پرپیچ و خمی داشته است. در گذشته های دورتر خبرنگاران افغانستان در خط مقدم صفوف مبارزات سیاسی قرار داشتند و در اصلاحات سیاسی و فرهنگی نقش بارز داشتند و به همین جهت در تاریخ مطبوعات افغانستان ما سه مقطع طلایی برای آزادی بیان و رشد رسانه ها داریم. این هر سه مقطع تاریخی در حقیقت دوره های رشد دموکراسی و آزادی و اصلاحات فرهنگی و اجتماعی در افغانستان است. این سه دوره عبارتند از: دهه حکومت امیر امان الله خان از ۱۲۹۸ الی ۱۳۰۷ و دهه قانون اساسی در دوره سلطنت ظاهر شاه از سال ۴۲ تا ۵۲ و سوم هم دوره ۱۸ سال اخیر.

بعد از جریده شمس النهار در دوره امیرشیرعلی خان، دومین جریده به نام سراج الاخبار در دوره امیر حبیب الله خان به مدیریت مولوی عبدالرؤف قندهاری تأسیس شد و به تاریخ ۱۵ ذی قعده ۱۳۲۳ هجری قمری (۱۱ جنوری ۱۹۰۶) اولین و آخرین شماره آن نشر گردید و برای مدتی متوقف شد و سپس از سال ۱۲۹۰ شمسی مجددا تحت مدیریت محمود طرزی آغاز به کار کرد و آخرین شماره آن به تاریخ ۲۷ قوس ۱۲۹۷ نشر گردید و باز هم متوقف شد. این وقفه ها نشانه فشارها و مشکلات سیاسی موجود در نظام سیاسی کشور بود. در دوره امیر امان الله خان برای اولین بار به تاریخ ۱۰ جدی ۱۳۰۳ قانون مطبوعات به نام «نظامنامه مطبوعات» در ۱۸ ماده به تصویب رسید و در حدود بیش از ۲۰ جریده و نشریه آغاز به کار کرد و مهم تر از همه در سال ۱۳۰۶ رادیوی افغانستان تأسیس و شروع به فعالیت کرد که اکنون نود و دو سال از عمر آن می گذرد. روزنامه انیس یکی از قدیمی ترین روزنامه های افغانستان نیز در ۱۵ ثور ۱۳۰۶ یعنی در سال تأسیس رادیو به مسئولیت غلام محی الدین انیس آغاز به کار کرد. غلام محی الدین انیس از رسانه گران با اعتبار کشور و از مبارزان راه آزادی است که بعد از سقوط دولت امان الله خان به جرم آزادیخواهی به زندان افتاد و در سال ۱۳۱۷ جان باخت و بعد از او سرور جویا مسئولیت انیس را به عهده گرفت که او هم از مبارزان سیاسی و آزادیخواه بود که در سال ۱۳۲۷ به خاطر فعالیت های سیاسی به زندان افتاد و بعد در جدی ۱۳۴۰ درگذشت.

ما در شرایط کنونی افغانستان نیز در صف مبارزه قرار داریم؛ مبارزه با افراط گرایی، مبارزه با تحجر و تعصب و مبارزه با تروریزم و همه این ها دشمنان آزادی بیان هستند. در خط مقدم این مبارزه طاقت فرسا خبرنگاران ما قرار دارند و از این رو هم خبرنگاران ما باید وضعیت دشوار و مسئولیت سنگین خود را درک کنند و هم ما به خبرنگاران خود به عنوان سنگرداران و مبارزان راه آزادی احترام بگذاریم. سال گذشته متأسفانه خطرناک ترین سال برای افغانستان بود که تعداد ۲۰ تن از خبرنگاران و کارکنان رسانه ای ما قربانی شدند و موارد زیاد دیگر تهدید و خشونت علیه خبرنگاران را نیز شاهد بودیم.

مشکلات مطبوعات و خبرنگاران در افغانستان:
مطبوعات و خبرنگاران ما اکنون نیز با مشکلات زیادی مواجه هستند که در رأس آن ها می توان از چهار چالش عمده نام برد: چالش خشونت و ناامنی در رأس همه مشکلات قرار دارد که به طور عمده از جانب جنگجویان مخالف و تروریست ها اعمال می شود و گاهی هم از جانب نیروهای دولتی و همکاران بین المللی و همچنین مشکلات ناشی از دسترسی به اطلاعات که بیشتر مربوط به جانب حکومت است و سوم مشکلات اقتصادی رسانه ها است و چهارم هم امتیازات و حقوق قانونی خبرنگاران است که از جانب مالکان رسانه ها رعایت نمی شود.

موقف دولت افغانستان در مورد آزادی بیان و مطبوعات:
اما در کنار همه این مشکلات، حکومت افغانستان هیچ گاه به طور عمدی موقف منفی در قبال آزادی بیان نداشته است. ما منکر برخی از کاستی ها در این مورد و یا برخوردهای نادرست برخی از نهادها یا افراد دولتی نیستیم اما از نگاه پالیسی ها و رویکردهای اصلی و اجراآت رسمی همواره طرفدار جدی آزادی بیان و رشد رسانه ها بوده ایم.
تلاش ها و اقدامات حکومت افغانستان را در این رابطه فهرست وار بیان می کنم:

۱٫ روند تکاملی و سازنده قانونگذاری و تصویب قوانین و مقرره های مناسب در حمایت از آزادی بیان وبهبود وضعیت رسانه ها؛
۲٫ تأسیس کمیته مشترک مصونیت حکومت و خبرنگاران برای تعقیب قضایای خشونت علیه خبرنگاران و فراهم کردن فضای مصون تر و حمایت از حقوق خبرنگاران؛
۳٫ حمایت از صندوق حمایت از خبرنگاران و تقویت آن و ایجاد برخی از تسهیلات مالی دیگر در فعالیت های رسانه های خصوصی؛
۴٫ تصویب قانون دسترسی به اطلاعات و تأسیس کمیسیون مستقل دسترسی به اطلاعات.

اما مهم تر از همه این است که حکومت افغانستان در حمایت از آزادی بیان و حمایت از رسانه های آزاد همچنان قاطع و استوار است. حکومت در طول این سال ها نه مطبوعات را تحت سانسور گرفته و نه کسی را به خاطر اظهار نظر تحت تعقیب قرار داده است و از سوی دیگر تمام رسانه های ما با آزادی کامل، حکومت، نهادهای دولتی و دولتمردان به شمول رئیس جمهور را مورد شدید ترین نقدها قرار می دهند و هیچ کسی متعرض آن ها نیست.

ما بر این باوریم که آزادی بیان محصول مبارازت آزادیخواهانه مردم افغانستان است. اکنون همه ما مکلف هستیم از این دستاورد با افتخار حمایت کنیم. به همین جهت است که آزادی بیان در همه حالات حتی در سرنوشت ساز ترین موضوع یعنی مسأله صلح با مخالفان دولت، خط سرخ حکومت و مردم ما است و نباید به هیچ کس اجازه داده شود که به آزادی های مردم و رسانه ها تعرض صورت بگیرد و هیچ مصلحتی نباید سبب اهمال و بی توجهی در این زمینه شود. ما انتظار داریم نمایندگان مردم در لویه جرگه مشورتی صلح نیز که در همین روزها کار آن جریان دارد، بر این دستاورد بزرگ تأکید کنند و آن را جزء خطوط اساسی مردم در مصالحه بدانند.

البته باید یادآوری کنم که در این دستاورد بزرگ یعنی آزادی بیان در طول ۱۸ سال گذشته جامعه جهانی هم در کنار دولت و مردم افغانستان بوده اند و همواره از ما در این مورد حمایت کرده اند و در حقیقت این، دستاورد مشترک ما است. بدین جهت ضمن تأکید بر تداوم این حمایت ها و همکاری ها، از همکاران بین المللی و مخصوصا کشور دوست بریتانیا، ، از جانب خود و دولت افغانستان صمیمانه تشکر می کنم.

در پایان یکبار دیگر روز آزادی مطبوعات را تبریک می گویم و خاطره تمام قربانیان راه آزادی بیان را گرامی می دارم.
تشکر از توجه شما
السلام علیکم و رحمت الله و برکاته

اشتراک گذاری